گاهی انسان به مقام بلندی از معرفت میرسد که در مقابل خداوند متعال، شرم و حیا پیدا میکند و این حالت و فضیلت موجب میشود گناه نکند یا واجبات را به جا آورد. به قول حضرت امام خمینی (قدّسسرّه) عالم محضر خداست. وقتى انسان، عالم را محضر خدا بداند و خداوند را ناظر بر خويش بشناسد، به احترام خداوند، تخلّف و معصيت نمیکند.
از قول رسول خدا (ص) نقل شده که فرمودند: «اُعْبُداللّه كَأنّكَ تَراهُ، فاِنْ لم تكُنْ تَراهُ فَاِنَّه يَراكَ؛[1] خدا را چنان عبادت كن كه گويا او را میبینی، اگر تو او را نمیبینی، او تو را میبیند».
این ادب حضور، از حیا گرفته شده است. انسان در این مرتبه، خداوند و اولیای خدا را ناظر بر اعمالش میداند: قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرىَ اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ؛[2] و حتی خدا را ناظر بر افکار و نیّتهایش و ناظر بر دلش میداند: أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ؛[3] و از خدایی که از همه به او نزدیکتر است: وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريدِ؛[4] حیا میکند. در این مرتبه، حیا محرّک و انگیزه انجام عمل و بهاصطلاح داعی بر داعی است.
[1] متقی هندی، كنز العمّال، ح 5250.
[2] توبه، آیه 105؛ و بگو که هر عمل کنید خدا آن عمل را میبیند و هم رسول و مؤمنان بر آن آگاه میشوند.
[3] انفال، آیه 24؛ و بدانید که خدا در میان شخص و قلب او حایل میشود.
[4] ق، آیه 16؛ و ما از رگ گردن او به او نزدیکتریم.
No comment