سیروسلوک، یعنی پیمودن راه و سیر، یعنی تماشای آثار و خصوصیات منازل و مراحل بین راه[1] از آن جا که بشر در ظلمت مادیت زندگی میکند و در دریای شهوات (تمایلات حیوانی) و کثرت غوطه ور است، در این میان، گاهی نسیم جان بخش و روح افزایی به نام جذبه او را نوازش میدهد و چنین مییابد که این نسیم مهرانگیز او را به جانبی می کشد و به مقصدی سوق میدهد.
عزیزالدین نسفی، در تعریف سیروسلوک گفته: سلوک عبارت از رفتن است، از اقوال و افعال و اخلاق بد، به اقوال و افعال و اخلاق نیک و از هستی خود، به هستی خدای، چون سالک با اقوال و افعال و اخلاق نیک ملازمت نماید، انوار معارف بر وی ظاهر می گردد و حقایق اشیاء گاهی بر وی منکشف شود و از هستی خود بمیرد و به هستی خدای زنده گردد.[2]
به بیان دیگر، تلاش نظری و عملی برای تزکیه نفس از جهل و شرک و بدیهای اخلاقی و عملی که آدمی را از یاد خدا غافل میکند (تخلیه) و آراسته نمودن درون به علم و توحید و بندگی و یاد خدا فضایل اخلاقی (تحلیه) و جلا دادن قلب با عبادات و ریاضات شرعیه و دوام ذکر (تجلیه) به منظور رسیدن به کمال انسانی و قرب الهی را، سیروسلوک دینی گویند. کسانی که چنین تلاش و مجاهدهای در زندگی آنها مشاهده نمیشود، از هویت سلوک دینی بیبهرهاند.
عنوان «سیروسلوک» از تمامی عناوین گذشته جامعتر به نظر میرسد، ولی عنوان اصطلاحی آن به دلیل اینکه تنها در «سلوک عرفانی» کاربرد یافته، بسیار ناقص مطرح شده و شامل مراحل «سلوک شرعی» و «سلوک اخلاقی» نمیشود.
[1] علامه طباطبایی، رساله اللب اللباب در سیر و سلوک، ص 25.
[2] آملی، سید حیدر، نصوص الحکم بر فصوص الحکم، ص 309.
No comment