از نگاه دین توحیدی، هدف نهایی خلقت و زندگی انسان، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است؛ چراکه ارزشمندی تمام آنچه درباره هدفمندی و آرزوها و اهداف بیان شد، در صورتی است که در راستای وصول به هدف نهایی باشد و هرگونه انحراف از آن، شرک و گمراهی تلقی شده است.
قرآن کریم با صراحت تمام، هدف نهایی خلقت و زندگی انسان را عبادت و بندگی خدا معرفی کرده است. در سوره ذاریات آمده: وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الاْنسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون؛ جن و آدمى را نيافريديم مگر براى عبادت و پرستش.
اين آيه مباركه غرض از آفرينش را عبادت و پرستش حضرت حق جل و علا بيان میکند و عبادت را علت منحصر خلقت جن و انس ذكر میکند؛ زيرا جمله در قالب استثناء بعد از نفى هست كه اين ساختار در ادبيات عربى مفيد حصر است و اختصاص را میرساند؛ يعنى علت آفرينش جن و انس، فقط عبادت است.
اما به دلیل اینکه عبادت و خداپرستی با هدف وصول به قرب الهی انجام میشود، میتوان اذعان داشت، هدف نهایی زندگی و خلقت انسان، در یک مفهوم کلی، کمال و قرب الهی[1] و بهتبع آن، آمادگي براي حیات اخروی و لقای الهی و سعادت جاودانی است.
همانگونه كه جنين در رحم مادر خود را براي تولد و زندگي كردن در دنيا كامل و آماده میسازد، انسان نیز بايد خود را براي تولد دوم خود و زندگي در عالم آخرت، كامل و آماده سازد، البته جنین تنها بدن خود را برای زندگی در دنیا آماده میسازد، ولی انسان وظیفه دارد تا روح خود را تکامل ببخشد و برای حیات پس از مرگ آماده نماید.
و همانگونه که جنین اگر با دست و پای ناقص متولد شود، زندگی نابهنجار و دشواری را در دنیا تجربه خواهد کرد و چهبسا انسان خوشبختی در دنیا نخواهد بود، روح انسان نیز اگر ناقص به عالم آخرت منتقل شود، گرفتار عقوبت و سختیهای بسیار و گاهی غیرقابلتحمل خواهد شد و به سعادت نخواهد رسید.
البته بسیاری از محققان علوم دینی، عبادت و بندگی را هدف متوسط فرض کردهاند، با این تصور که هدف نهایی زندگی انسان، معرفت خدا و تخلق به صفات و کمالات الهی است و ارتباط با خدا در قالب مناسکی همچون نماز و روزه و حج و دعا و ذکر و زیارت، وسیله و ابزار وصول به چنین کمالی خواهد بود، درحالیکه این تصور صحیح نیست و هدف نهایی خلقت و زندگی انسان، مطابق صریح آیه فوق، بندگی و پرستش خداست، منتهی نکته در تبیین صحیح عبادت و پرستش است.
[1] منظور اصلی از قرب، نزدیک شدن به صفت علم و قدرت و توانا ساختن خود از طریق کشف و شکوفایی استعدادهاست. انسان مظهر صفات الهی به خصوص صفت قدرت است و کمال او در توانمندسازی خود است.
No comment