پرخوابی خسارت بزرگی بر سالک راه خدا وارد کرده و سرمایه عمر او را تباه میکند و او را دچار خسران زدگی مینماید. در نقطه مقابل، درست خوابیدن و رعایت آداب مربوط به آن، هم برای سلامتی بدن و روان لازم است و هم انسان را برای انجام مراقبات مربوط به خودسازی آماده میکند.
اگر انسان مشکل پرخوابی، کمخوابی یا بدخوابی پیدا کند، بهتدریج متوجه عوارض آن در زندگی خود خواهد شد، لذا شایسته است که هر کس میزان خواب خود را با توجه به عوامل گوناگون مؤثر در آن (نوع و میزان فعالیت روزانه، شرایط سنی و اقلیمی، وضعیت سلامت روحی و جسمی و …) تعیین نماید.
افراد میانسال معمولاً به حدود 6 تا 8 ساعت خواب در طول شبانهروز نیاز دارند که بهتر است حداقل 85 درصد آن در شب و فقط 15 درصد آن در روز باشد. معمولاً کاستن از این مقدار خواب، موجب افت بدن، کاهش دقت و کارایی روزانه، خصوصاً کار فکری میشود.
خواب بیش از حد بیماری نیست، ولی نشانه بیماری است و افرادی که از نظر بدنی سالماند و از منظر طب فربه و چاق به شمار نمیآیند، حتی اگر خود بخواهند نمیتوانند خواب بیش از حد داشته باشند؛ اما افرادی که بیش از حد میخوابند نسبت به سایر افراد، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماریهایی نظیر دیابت و چاقی قرار دارند.
تجربه نشان میدهد آنکس که بیش از حد میخوابد، نسبت به خود خشمگین میشود و این حالت بهتدریج میتواند تأثیری منفی بر عزتنفس داشته باشد و فرد پس از خواب مفرط، احساس تجدیدقوا و پرانرژی بودن نمیکند، بلکه برعکس، کاملاً خوابآلود است و گاه دچار چشمدرد یا سردرد میشود و گیج و منگ است و حتی ممکن است نتواند حواس خود را جمع کند.
همچنین خواب فراوان و هدر دادن زمان، ممکن است احساس ناخوشایندی را برای فرد به ارمغان بیاورد. از حضرت رسول خدا نقل شده است: «خوردن بدون گرسنگی و خوابیدن بدون خستگی و خندیدن بدون تعجب، نزد خدا بهسختی منفور است».[1] در روایتی از امیر مؤمنان آمده است:
«کثرة الأکل و النوم، تفسدان النفس و تجلبان المضرة؛[2] پرخوری و پرخوابی بدن را فاسد کرده و موجب ضرر آن میشوند».
امام علی در سخن دیگری میفرماید: «وای بر آنکه به خواب رفته که چه اندازه زیانکار است؛ هم عمرش کوتاه و هم مزدش کم است»[3]. با پرخوابی، انسان از نماز شب که در آیات و روایات به عظمت از آن یاد شده و دارای آثار و نتایج شگفتانگیزی است، محروم خواهد بود.
پیامبر اکرم میفرماید: «غذایتان را با یاد خدا و نماز، ذوب (هضم) کنید و پس از آن نخوابید که دلهایتان سخت شده، قساوت پیدا میکنند»[4].
خواب و خورت زمرتبه خویش دور کرد آنگه رسی به خویش که بیخواب و خور شوی[5]
[1]. پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحة، ص 604، ح 2119.
[2]. آمدی، غررالحکم، ح 7120.
[3]. همان، ح 10657.
[4]. محمدی ریشهری، دانشنامهٔ احادیث پزشکی، ج 2، ص 104.
[5]. حافظ شیرازی، دیوان غزلیات، غزل 487.
No comment