انسان با سه عنصر (آگاهی + ایمان + عمل صالح) در این مسیر حرکت میکند و به مقصد میرسد و سلوک عقلی چون به سلوک قلبی منتهی شود، سالک برای طی کردن مراحل سلوک عملی آماده گردد و چنانچه علم و آگاهی و شناخت عقلی به قلب سالک وارد نشود و به ایمان و باور یقینی تبدیل نگردد، سالک انگیزهای برای ورود به مراحل عملی سلوک و استقامت در آن نخواهد داشت.
ایمان منشأ و مبدأ انگیزش و نیروی قوت بخش قلب برای حرکت در مسیر پرچالش و دشوار سلوک راه خدا و وصول به کمال است؛ لذا ورود به سلوک عملی و عبادی، بدون ایمان و باور قلبی و یقینی امکانپذیر نیست.
بنابراین به لحاظ ساختاری، ایمان میان علم و عمل قرار دارد، از سویی نتیجه آگاهی و علمآموزی است و از سوی دیگر انگیزه عمل صالح را فراهم میآورد. عمل، به ایمان نیازمند است و ایمان، به علم و آگاهی و درنهایت، آدمی، با تعامل و همافزایی «علم و ایمان و عمل صالح» به کمال مطلوب انسانی میرسد.
سلوک آنگاه محقق می شود که علم و دانایی و عمل صالح به هم درآمیزد، در غیر این صورت، کل فرایند مختل خواهد شد؛ به همین دلیل ضرورت دارد که سالک ابتدا با سلوک عقلی، قوای شناختی خود را برای ادامه مسیر سلوک آماده نماید و سپس با سلوک قلبی، قلب خود را برای عبودیت حق و تحمل سختیهای عمل و حضور درصحنههای مبارزات اجتماعی و سیاسی آماده نماید تا شاهد موفقیت در راه خدا باشد.
دلیل اینکه برخی افراد دانشآموخته و آگاه، موفق به عمل به دانستههای خود نمیشوند و به ضعف عملی و عبادی دچارند، عمدتاً ضعف ایمان است.
در این مرحله از سلوک، آنچه سالک در مسیر علمآموزی آموخته، به قلب مینشیند و به باور عمیق یقینی و اطمینان قلبی تبدیل میشود تا موتور محرکه و انرژی حرکتی لازم و کافی برای سلوک عملی و عبودیت خدای متعال تأمین شود.
کتاب «ایمان» در قالب «مجموعه سلوک قرآنی» تولید شده است؛ لذا در مقدمه به ساختار سلوک قرآنی و گامهای اساسی آن، اشارهای هرچند مختصر خواهیم داشت.
No comment